Türkiyə–Azərbaycan Arasında Turizm və Uçuşlar: 2016–2025 Göstəriciləri

Türkiyə ilə Azərbaycan arasında səyahət əlaqələri istirahətlə yanaşı, işgüzar görüşləri, ailə ziyarətlərini və mədəni təmasları da əhatə edir. Son 10 tamamlanmış ilin göstəriciləri bu hərəkətin pandemiya dövründə zəiflədiyini, sonrakı illərdə isə yenidən gücləndiyini göstərir. Caspio Nova Group olaraq bu araşdırmada 2016–2025-ci illərin ziyarətçi sayını və təsdiqlənmiş aviasiya göstəricilərini bir araya gətiririk.

Türkiyə–Azərbaycan turizm statistikası necə oxunmalıdır?

2026-cı ilin tamamlanmamış göstəriciləri illik cədvələ daxil edilməyib. “Türkiyə → Azərbaycan” mənbələrin Türkiyə bazarı üzrə açıqladığı xarici ziyarətçi girişlərini, “Azərbaycan → Türkiyə” isə Türkiyənin Azərbaycan vətəndaşlığı üzrə qeydə aldığı ziyarətçi girişlərini göstərir. Bu rəqəmlər mütləq iki ölkə arasında birbaşa səfərləri və ya fərqli şəxsləri saymır. Eyni şəxs bir neçə dəfə ölkəyə daxil olduqda təkrar qeydə alına bilər.

Ziyarətçi sayı, turizm məqsədli səfər, hava nəqliyyatı sərnişini və uçuş sayı ayrı göstəricilərdir. Ümumi girişlərin hamısını istirahət turisti kimi təqdim etmək düzgün deyil. Əsas cədvəldə nəşrlərin öz rəqəmləri və əhatə dairəsi saxlanılıb; ayrıca bülletendəki turizm məqsədli səfərlər ayrıca göstərilib. 1 7

Son 10 ildə qarşılıqlı ziyarətçi sayı: 2016–2025

Ziyarətçi girişləri; fərqli şəxslərin və ya yalnız istirahət turistlərinin sayı deyil. *2016–2018: rəsmi məcmuəyə istinad edən elmi məqalədən götürülüb.

Türkiyəyə girişlər Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 2025-ci il üzrə illik bülletenindən götürülüb. Azərbaycana girişlər üçün 2019–2024-cü illər üzrə Dövlət Turizm Agentliyinin hesabatlarından, 2025-ci il üzrə isə Azərbaycan Turizm Bürosunun qrafikindən istifadə edilib. 2016–2018 göstəriciləri rəsmi statistika məcmuəsini mənbə göstərən elmi məqalədəki cədvəldən köçürülüb. Həmin üç il üçün rəsmi fayl birbaşa oxuna bilmədiyindən bu məlumatların vasitəli mənbədən götürüldüyü qeyd olunur. 1 2 3 4 5 6 10

Türkiyədən Azərbaycana səyahət marağı necə dəyişib?

Türkiyə bazarı üzrə giriş sayı 2016-cı ildəki 313.341-dən 2025-ci ildə 455.829-a yüksəlib. Cədvəldəki rəqəmlərə əsasən bu, təxminən 45,5% artım deməkdir. 2025-ci ilin göstəricisi pandemiyadan əvvəlki 2019-cu ilin səviyyəsindən də təxminən 44,0% yüksəkdir. Dövrün sonundakı hərəkət yalnız pandemiya itkilərinin bərpası ilə izah ediləcək həddə deyil. 2 6 10

Səyahətin təşkili baxımından Bakı mərkəzli qısa səfərlərlə daha uzun region turlarına ayrı ehtiyaclar kimi yanaşmaq faydalıdır. Həftəsonu səfərində nəqliyyat, hotelin yerləşməsi və şəhər daxilində vaxt bölgüsü önə çıxır. Daha uzun proqramda isə şəhərlərarası transfer və yerləşmə planı əhəmiyyət qazanır. Bu fikir rəqəmlərin birbaşa sübut etdiyi tələb bölgüsü deyil, məlumatların xidmət planlaşdırılmasına tətbiqi barədə redaksiya qiymətləndirməmizdir.

Azərbaycandan Türkiyəyə ziyarətlər: 10 illik mənzərə

Azərbaycan vətəndaşlığı üzrə Türkiyəyə girişlər dövrün başlanğıcı ilə müqayisədə 52,9% artıb. Sıranın ən yüksək göstəricisi 2024-cü ildə qeydə alınıb; 2025-ci ildə əvvəlki ilə nəzərən 3,0% azalma olub. Bununla belə, 2025-ci ilin səviyyəsi 2019-cu ildən 2,8% yüksək qalıb. 1

Bu istiqamətdə də ümumi ziyarətçi sayını yalnız istirahət tələbi kimi şərh etmək olmaz. Səfər proqramı hazırlanarkən ziyarətin gəzinti, ailə görüşü və ya iş məqsədli olması ayrıca dəqiqləşdirilməlidir. Statistika bazarın həcmini anlamağa kömək edir; lazım olan xidməti isə şəxsin səfər məqsədi müəyyənləşdirir.

Pandemiyanın təsiri: 2020-ci ildə azalma və sonrakı bərpa

2019–2020 müqayisəsində Türkiyə bazarından Azərbaycana girişlər 49,3%, Azərbaycan vətəndaşlığı üzrə Türkiyəyə girişlər isə 73,7% azalıb. Hər iki sıra sonrakı illərdə bərpa olunub. Bu dəyişikliklər pandemiya dövrünün səyahət məhdudiyyətləri ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir. 1 2

On illik araşdırmada yalnız ilk və son ili müqayisə etmək həmin fasiləni gizlədə bilər. Buna görə bütün illəri bir cədvəldə göstəririk. Xüsusilə 2020 və ya 2021 kimi aşağı baza ilə hesablanan artım faizi normal dövrün artımı ilə eyni məna daşımır.

Türkiyə–Azərbaycan uçuş sayı: təsdiqlənən məlumatlar

2016–2025 dövrünün bütün illəri üçün eyni əhatə dairəsinə malik, bütün daşıyıcıların hər iki istiqamətdə həyata keçirdiyi uçuşları birləşdirən illik sıra bu araşdırmada təsdiqlənməyib. Buna görə çatışmayan illər təxminlə doldurulmur. Aşağıdakı göstəricilər Dövlət Turizm Agentliyinin hesabatlarında Azərbaycan Hava Yollarına istinadla verilmiş Türkiyə sətridir.

Mənbə: DTA illik hesabatları, Azərbaycan Hava Yolları məlumatları. Bütün daşıyıcıların hər iki istiqamətdə ümumi sayı kimi şərh edilməməlidir.

Bu nəşrlərin Türkiyə sətrindəki uçuş sayı 2022–2024 arasında 30,7% artıb. Lakin cədvəldə bütün daşıyıcıların və gediş-dönüş uçuşlarının necə əhatə edildiyi ayrıca göstərilmədiyindən bu rəqəmləri iki ölkə arasındakı bütün uçuşların ümumi sayı kimi təqdim etmirik. 3 4 5

Həftəlik uçuş hüququ ilə yerinə yetirilmiş reys arasındakı fərq

Türkiyənin Mülki Aviasiya Baş İdarəsinin 2018-ci il açıqlamasında həftəlik sərnişin reysi məhdudiyyətinin 70-dən 126-ya yüksəldildiyi bildirilib. 2022-ci il razılaşmasında isə İstanbul Hava Limanı–Bakı üzrə 28-dən 35-ə, Antalya–Bakı üzrə 7-dən 10-a həftəlik tezlik artımı yer alıb. Bunlar razılaşma ilə verilən uçuş hüquqlarıdır; həyata keçirilmiş illik reyslərin sayı deyil. 8 9

Həftəlik hüququ 52-yə vurmaq həmin hüququn hər həftə tam istifadə edildiyini fərz edir. Yazıda belə bir illik hesab aparılmayıb. Aktual uçuş günləri və saatları üçün də konkret səfər tarixinə uyğun aviaşirkət cədvəli yoxlanmalıdır.

2025-ci ildə Azərbaycana turizm məqsədilə neçə nəfər gəlib?

Dövlət Statistika Komitəsinin 2025-ci il gəlmə turizmi bülletenində bülletenin Türkiyə sətrində 455.771 ümumi girişin 217.472-si turizm məqsədli göstərilir. Bu bülletendəki ümumi rəqəm əsas cədvəldə istifadə edilən Turizm Bürosunun qrafikindəki 455.829 ilə eyni deyil. Mənbələrin əhatə dairəsini eyniləşdirmədən bu göstəricini ayrıca təqdim edirik; iki ümumi rəqəmi bir-birinin əvəzinə işlətmirik. Turizm məqsədli təsnifat da yalnız istirahət demək deyil; göstərici müvafiq bülletenin tərifinə əsasən oxunmalıdır. 7

Bu fərq bloq və reklam mətnləri üçün də əhəmiyyətlidir. “Türkiyədən gələn ziyarətçi” ilə “istirahət məqsədilə gələn turist” eyni göstərici deyil. Turizm imkanlarını izah edərkən mənbənin hansı səfərləri ölçdüyünü dəqiq göstərmək oxucuya daha faydalı məlumat verir.

Ziyarətçi hərəkətinin hamısı hava yolu ilə baş verirmi?

Türkiyənin 2025-ci il bülletenində Azərbaycan vətəndaşlığı üzrə 562.460 giriş hava nəqliyyatı ilə qeydə alınıb. Bu, ümumi sayın 60,7%-dir. Digər girişlər başqa nəqliyyat növlərinə aiddir. Buna görə ümumi ziyarətçi sayından birbaşa təyyarə sərnişini və ya uçuş sayı hesablamaq olmaz. 1

Səyahət planlaşdıranlar üçün göstəricilər nə ifadə edir?

Rəqəmlər iki ölkə arasındakı səyahət əlaqəsinin dövrün sonunda güclü qaldığını göstərir. Bizim qiymətləndirməmizə görə, nəqliyyat, yerləşmə və yerli proqramı birlikdə düşünmək faydalıdır. Yalnız aviabiletə əsaslanan müqayisə səfərin ümumi vaxtını və ziyarətçinin təcrübəsini izah etmir.

Türkiyə–Azərbaycan səfərini planlaşdırarkən tarixləri, gecələmə sayını və ziyarətin məqsədini dəqiqləşdirin. Səyahət ehtiyaclarınızı Caspio Nova Group ilə bölüşərək sizə uyğun seçimləri nəzərdən keçirə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Cədvəldəki rəqəmlər fərqli şəxsləri göstərirmi?

Xeyr. Bu yazıdakı giriş sıraları ziyarətçi hərəkətini göstərir. Təkrar səfərlər ayrıca giriş kimi sayıla bildiyindən göstərici fərqli şəxslərin sayı ilə eyniləşdirilməməlidir.

Uçuş hüququ reysin yerinə yetirildiyini göstərirmi?

Xeyr. Uçuş hüququ razılaşmanın icazə verdiyi tutumdur. Həyata keçirilmiş reys sayı üçün əməliyyat qeydləri tələb olunur.

Niyə 2026-cı il əsas cədvəldə yoxdur?

Araşdırma 14 oktyabr 2026-cı ildə hazırlanıb. 2026-cı il tamamlanmadığı üçün son 10 tam il — 2016–2025 müqayisə edilir.

Mənbələr və metod

[1] T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı — 2025 Yıllık Sınır Giriş-Çıkış İstatistikleri. 2025 illik Excel bülleteninin C cədvəli: Azərbaycan sətri, 2016–2025. T2 cədvəli: nəqliyyat növləri. Fayl birbaşa oxunub.

[2] Azerbaijan State Tourism Agency — Annual Tourism Statistics 2021. Cədvəl 1: 2019, 2020 və 2021 girişləri; nəşrin rəqəmləri saxlanılıb.

[3] Azerbaijan State Tourism Agency — Annual Tourism Statistics 2022. A1: Türkiyə bazarından girişlər. A4: Türkiye üzrə 4.446 uçuş; mənbə Azərbaycan Hava Yolları.

[4] Azerbaijan State Tourism Agency — Annual Tourism Statistics 2023. Türkiyə bazarından 378.204 giriş. A5: Türkiyə üzrə 5.607 uçuş.

[5] Azerbaijan State Tourism Agency — Annual Tourism Statistics 2024. A1: 426.241 giriş. A5: Türkiyə üzrə 5.813 uçuş.

[6] Azerbaijan Tourism Board — Türkiye country profile, arrivals chart. 2025 göstəricisi — 455.829 — səhifədəki qrafikdən oxunub. 2026 ilk rübü əsas cədvələ daxil edilməyib.

[7] Azerbaijan State Statistical Committee — Inbound tourism 2025. Türkiyə sətri: 455.771 ümumi giriş; 217.472 turizm məqsədli. Bu ayrıca göstərici S6 ilə birləşdirilməyib.

[8] SHGM — Türkiye ve Azerbaycan Yeni Uçuşlar için Anlaştı, 23 Temmuz 2018. 2018 açıqlaması: həftəlik hüquqlar 70→126. Həyata keçirilmiş illik reys sayı deyil.

[9] SHGM — Türkiye ve Azerbaycan Sivil Havacılık Otoriteleri Yeni Uçuşlar İçin Anlaştı. İstanbul–Bakı 28→35, Antalya–Bakı 7→10 həftəlik hüquq. 2022 tarixi eyni dövrün xəbərləri ilə yoxlanıb.

[10] Impact of Tourism Development in Azerbaijan on the Regional Socio-Economic Development — Table 1 (2020). 2016–2018 göstəriciləri rəsmi məcmuəyə istinad edən elmi cədvəldən götürülüb. İlkin rəsmi fayl birbaşa oxunmayıb.